Ameẓlu yeḥbes 2 n yimalasen, imi ugten yisuturen

Tikliwin i yesɛan aseḥqeq d lexlaṣ ad ddunt, ma d tiyaḍ ad awen-nerr idrimen.

Seg faubourg ɣer ssuq n Aligre : Bastille tettwaɛraḍ ɣef uvilu n trisiti

Bastille d Aligre, d Paris i d-yettaɣen ayen i s-ilaqen. Zzin i uzayez, faubourg n yixeddamen n ṣṣenɛa n lmubilya ; ɣer tama kan, yiwen seg ssuqen yeddren akk n tmanaɣt d ssuq-is yettwaɣummen. Wander Gourmet ad kkun-yawi ɣer dinna deg ugraw amecṭuḥ, ɣef uvilu s tallalt n trisiti, seg ṭṭwabel n ssuq ɣer lkuntwar n wexxam n ccṛab n uḥric. Aɛraḍ n lkuḥul d afrayan, yezmer ad yettwabeddel s tissit war lkuḥul, ur yettunefk ara i wid ur nesɛi ara 18 n yiseggasen. Semmus n yinebgawen d afellay i yal amwanes, s tefṛansist neɣ s teglizit.

Azayez n Bastille ur d-yeǧǧi kra seg tqelɛet : hudden-tt seg yulyu 1789, ur d-yegri deg-s ala lǧerra yettwarsemen deg yiblaḍen, kra n yiẓra rran-ten-d ɣer yidisan n wemkan mačči ɣef uzayez s timmad-is. Tigejdit i yebedden di tlemmast tesmektay-d ussan n yulyu 1830, mačči tuṭṭfa n Bastille ; Opéra i yesseɣlaqen azayez yeldi-d deg 1989. Deffir-s, faubourg Saint-Antoine yella leqrun d aḥric n usɣar d lmubilya : seg taggara n Tallit Talemmast, ixeddamen-is n ṣṣenɛa sɛan izerfan usligen i ten-yeṭṭfen mebɛid i kra n yilugan n tirbaɛin n ṣṣnayeɛ, d ayen i d-yewwin ixeddamen d wayen i d-yefkan udem i yifragen d yiseqqifen i mazal nettzeggir.

Ssuq n Aligre yeṭṭef amkan-nni kan seg taggara n lqern wis 18 : d ssuq n berra ɣef uzayez d webrid, di tlemmast-is d ssuq yettwaɣummen, halle Beauvau, i wumi lebni-s n wuzzal yekka-d si tlemmast n lqern wis 19. D ayla tazayezt n Temdint n Paris, teldi i medden meṛṛa, ur nesɛi dinna ula d yiwen n uzref usligan. Ussan d yisragen d Tamdint i ten-iferrun, zemren ad beddlen : ad awen-ten-nsentem deg waṭṭaf n umkan, akked wemkan n temlilit. Dinna i yettili wayen yesɛan azal akk deg ubrid, gar umsenzu n lxeḍra d lfakya, umsenzu n tkemmart d uxeddam n ṣṣenɛa n uksum.

Aḥric-agi d aḥerfi, yezmer i uvilu ugar n waṭas n wiyaḍ. Ɣef uvilu s tallalt n trisiti, nesdukkul war leɛtab ssuq, izenqan n faubourg d yiftisen n port de l'Arsenal, nettḍafar seg avenue Daumesnil abrid n tmacint aqbur ɣer Vincennes, i yuɣalen d abrid n tikli s ttjur. Zzin i ssuq, ma d nettat, lɣaci d tazzla n tkeṛṛusin ttḥettimen ad d-tersem seg uvilu, ad teddum s uḍar avilu s ufus ɣef kra n tmerwin n lmitrat : ayagi yella deg ubrid. Ayen i d-yeqqimen n wakud, netteddu deg yizenqan yeldin i tkeṛṛusin, d ayen i yessutren ad tessnem ad tessewwḍem avilu, ad tetḥeqqem deg yiman-nwen deg temdint. Akud n uɛraḍ n uvilu d wawal ɣef laman deg beddu, akask yettunefk.

Ur d-nessufuɣ ara ismawen n yixxamen anda nrezzu : ixeddamen n ṣṣenɛa i ɣef nemmeslay ttwaḥesben ɣef lweqt n useggas, ɣef wussan n ssuq d ɣef wakud n yal yiwen, ad awen-d-ttwasentmen deg waṭṭaf n umkan. Kkuẓ n telɣiwin, ssumat timatutin, yerna abrid yettawi-d i yal yiwet seg yixxamen i d-yettwaglamen ddaw-a. Tuzzya, azal n sin isragen d wezgen, sin n yixxamen, seg 140 € i umdan, s tewsiwin meṛṛa. Tikli, azal n kraḍ isragen, kraḍ n yixxamen, seg 165 € i umdan. Abrid Ameqqran, azal n kraḍ isragen d wezgen, kkuẓ n yixxamen, seg 185 € i umdan. Tuslig d Ugraw seg 180 € i umdan, s lexlaṣ n kraḍ n yemdanen ma drus, imuren meqqren ugar, ssuma s usuter i tkebbaniyin. Ssumat-agi deg-sent iɛraḍen i d-ttaken yixeddamen n ṣṣenɛa, aseqdec n uvilu s tallalt n trisiti d ukask ; ssuma taneggarut, azemz d wayen yellan s ṣṣeḥ deg ubrid ad awen-d-ttwasentmen s tira uqbel yal lexlaṣ.

Abrid, axxam s wexxam

Seg faubourg ɣer ssuq n Aligre : Bastille tettwaɛraḍ ɣef uvilu n trisiti

Amsenzu n lxeḍra d lfakya deg ssuq

Yiwet n lfakya neɣ yiwet n texḍart n lweqt, tettwafren ɣef ṭṭabla, syin tettwahegga tettunefk-d s ufus n umsenzu deg umkan-is n uznuzu, ddaw n ssuq yettwaɣummen neɣ deg tḥanut. Amwanes ad d-yessefhem amek ara teɣrem ṭṭabla n ssuq n Paris, d acu i d-tebɣa ad tini ssuma taddayt deg Aligre, d acuɣer ssuq-agi yeqqim d win n lɣaci skud yettbeddil uḥric.

Amsenzu n tkemmart i tt-iḥerrzen ddaw n ssuq yettwaɣummen

Takemmart tettwafren ɣef leḥsab n lweqt n useggas d n wayen yellan deg wass-nni, tettunefk-d daxel n halle Beauvau. Nettmeslay ɣef uḥerrez, ɣef uyefki aḥerfi d ɣef wayen tḥerrez yiwet n AOP, ddaw n lebni n wuzzal n lqern wis 19. Takemmart n uyefki aḥerfi ur telhi ara i yigerdan imecṭaḥ, i tlawin s tadist d i wid iwumi ḍeɛfen yiɛessasen n tezmert : init-aɣ-t-id deg waṭṭaf n umkan, ad nnadi ɣef wayen-nniḍen akked uxeddam n ṣṣenɛa, ɣef leḥsab n wayen yellan deg wass-nni.

Axeddam n ṣṣenɛa n uksum neɣ n uksum immelḥen

Tacriḥt n uksum yettwaheggan deg tqecrurt neɣ n uksum-nniḍen, tettwafren akked umsenzu ɣef leḥsab n wayen yesɛa deg wass-nni, tettunefk-d deg umkan-is n uznuzu. Amwanes ad d-yeḥku ɣef Auvergnats i d-yulin ɣer Paris deg lqern wis 19, d imsenza n lfeḥm d ccṛab, i wumi tiḥuna-nsen d-fkant ibistruten n uḥric.

Axeddam n ṣṣenɛa n weɣrum s lxmira deg faubourg

Aɣrum n tmurt s lxmira, yettwaččat akken yella deg tḥanut akken ad nefhem d acu i d-tettak tqecrurt. Nettmeslay ɣef yixxamen n uxeddim n faubourg Saint-Antoine d ɣef lɛadda-agi n yixeddamen n ṣṣenɛa i mazal d-yessefhamen udem n yizenqan.

Axxam n ccṛab n uḥric

Lkas yettunefk-d ɣef lkuntwar s ufus n umsenzu i kkun-yesṭerḥiben, ɣer ɣur-s, uvilu yeḥbes. Aɛraḍ n lkuḥul d afrayan, yezmer ad yettwabeddel s tissit war lkuḥul ; ur yettunefk ara i wid ur nesɛi ara 18 n yiseggasen, ur nettess ara uqbel ad d-nuɣal ɣer uvilu. Lkuḥul s waṭas d amihi ɣef tezmert, ilaq ad t-neswu s leɛqel. Amwanes ad d-yeḥku ɣef rue de Lappe, ɣef yiceḍḥen-is n bal musette d ɣef Paris n lɣaci i dinna icceḍḥen.

Axeddam n ṣṣenɛa i iqellin lqahwa tuffrint

Lqahwa n ufiltru neɣ espresso akken ad nfakk abrid. Amwanes ad d-yessefhem ansi d-yekka uɛeqqa, amek yettwaqella, d acuɣer i t-nɛerreḍ d amezwaru akken yella, uqbel ad s-nernu ayen nebɣa.

Deg tilawt
Akud
Azal n 2 h 30 i Tuzzya, 3 isragen i Tikli, 3 h 30 i Wabrid Ameqqran.
Ixxamen
2 n yixxamen i Tuzzya, 3 i Tikli, 4 i Wabrid Ameqqran, ttwafernen gar wid i d-yettwaglamen sennig-a.
Temlilit
Amkan n temlilit deg uḥric, s umata ɣer tama kan n tnarit n umitru. Ad awen-d-yettwabder deg usentem, akked wussan n ssuq i yettwafernen i wazemz-nwen.
Agraw
Alamma d 5 n yinebgawen i yal amwanes ; ma ugaren, amwanes wis sin d terbaɛt tis snat s ssumat-nni kan. Tuslig d Ugraw seg 180 € i umdan, s lexlaṣ n kraḍ n yemdanen ma drus.
Tutlayin
Tafṛansist neɣ taglizit. Yal tutlayt-nniḍen ad tettwawali s yiwet s yiwet i yigrawen usligen, war awal seg ɣur-neɣ.

Aṭṭaf n umkan d asuter, mačči d aṭṭaf n umkan yeṭṭfen : ad awen-d-nsentem s tira wayen yellan deg ubrid, azemz, amkan n temlilit d ssuma taneggarut uqbel yal lexlaṣ. Ssumat timatutin i umdan, s tewsiwin meṛṛa, deg-sent iɛraḍen d useqdec n uvilu s tallalt n trisiti d ukask.

Isteqsiyen i d-yettuɣalen ɣef ubrid-agi

Ilaq ad tessnem ad tessewwḍem avilu deg uḥric-agi ?

Ih. Aḥric d aḥerfi, d yiwen seg yiḥricen yelhan akk deg Paris i uvilu, maca ilaq ad tessnem ad tessewwḍem avilu, ad tetḥeqqem deg yiman-nwen deg tazzla n tkeṛṛusin : abrid yettɛeddi deg yizenqan yeldin i tkeṛṛusin. Ivila s tallalt n trisiti, leɛqel yeqqim thedden. Zzin i ssuq, lɣaci d tazzla n tkeṛṛusin ttḥettimen ad d-tersem seg uvilu, ad teddum s uḍar avilu s ufus ɣef kra n tmerwin n lmitrat. Akud n uɛraḍ n uvilu d wawal ɣef laman ttwaheggan deg beddu, akask yettunefk. Ma werǧin tessewwḍem avilu deg temdint, init-aɣ-t-id uqbel aṭṭaf n umkan : ad nemmeslay fell-as uqbel yal asentem.

Sɛiɣ allirji neɣ učči ur iqebbel ara wuɛebbuḍ-iw.

Init-aɣ-t-id deg waṭṭaf n umkan deg wemkan i yettwaheggan : talɣut-agi d tafrayant, ur tenfiɛ ara ala i uheggi n ubrid-nwen, ur tettwaḥraz ara ala akud i ilaqen i uheggi-agi. Ad tt-nawi uqbel abrid ɣer yixeddamen n ṣṣenɛa i kkun-yesṭerḥiben. Ur nezmir ara ad nḍmen ulac lǧerra, ur nezmir ara ad nḍmen tukksa tummidt n wayen i d-yettawin allirji, ladɣa deg ssuq anda takemmart, aksum immelḥen, awren d lfakya s uqecrur myeqqarben, ur nettaɛahad ara abrid i deg ulac ayen i d-yettawin allirji. Takemmart n uyefki aḥerfi ur telhi ara daɣen i yigerdan imecṭaḥ, i tlawin s tadist d i wid iwumi ḍeɛfen yiɛessasen n tezmert. Ma tesɛam allirji tuwɛirt, ur wen-nweṣṣi ara abrid-agi, s leɛqel. Yal aɛraḍ yettwahegga yettunefk-d s ufus n uxeddam n ṣṣenɛa i kkun-yesṭerḥiben, deg wexxam-is. Wander Gourmet ur yheggi ur yettnal ula d yiwen n učči.

Ccṛab ɣef lkuntwar, amek i yettili ?

Lkas yettunefk-d s ufus n umsenzu i kkun-yesṭerḥiben, ɣer ɣur-s, uvilu yeḥbes, aɛraḍ n lkuḥul yeqqim d afrayan yerna yezmer ad yettwabeddel : abrid war lkuḥul yezmer ad yili, ilaq kan ad t-id-tinim deg waṭṭaf n umkan. Ulac tissit s lkuḥul i wid ur nesɛi ara 18 n yiseggasen, ulac tissit skud tettewtem ɣef uvilu : asewweḍ n uvilu, ula s tallalt n trisiti, yessuter leɛqel am wa n yal takeṛṛust-nniḍen. Ccṛab d yiwet n tegnit gar tiyaḍ, mačči d taɣawsa n ubrid. Lkuḥul s waṭas d amihi ɣef tezmert, ilaq ad t-neswu s leɛqel.

Amek i yettili uṭṭaf n umkan, zemreɣ ad sefsxeɣ ?

Aṭṭaf n umkan-nwen d asuter d amezwaru. Ad d-nuɣal ɣur-wen s wakuden yellan, s wemkan n temlilit d wayen yellan deg ubrid ; ssuma taneggarut ad awen-d-nsentem s tira uqbel yal lexlaṣ. Abrid i yettwaṭṭfen i wazemz neɣ i tallit yettwasegzin d armud n usteɛfu s wudem n umagrad L. 221-28, 12° n Code de la consommation : deg tegnit-agi, asaḍuf ur d-yettak ara azref n tuɣalin ɣer deffir n ṛbeɛṭac n wussan. Ma yella aṭṭaf n umkan-nwen yettwaṭṭef war azemz yettwasegzin, azref-agi n tuɣalin ɣer deffir yettili. Tarrayin n usefsex d n ubeddel n wazemz llant deg tewtilin-nneɣ timatutin n uznuzu, i d-yemmalen daɣen amsefru n umgerrad i yimsaɣen (imagraden L. 612-1 d L. 616-1 n Code de la consommation).

Iḥricen-nniḍen
Le Marais Le Marais d yiwen seg yiḥricen idrusen n Paris i mazal yeṭṭef lǧerra-s n uqbel Haussmann : izenqan iḍiqen, ixxamen imeqqranen n lqern wis 17, d sin leqrun n yidles wa ɣef wa i mazal i d-yettbanen deg ṭṭwaqi n tḥuna. Wander Gourmet ad kkun-yawi ɣer dinna deg ugraw amecṭuḥ, ɣef uvilu s tallalt n trisiti, i sin, kraḍ neɣ kkuẓ n yixxamen n yixeddamen n ṣṣenɛa n uḥric, ɣef leḥsab n telɣa i tferrnem. Saint-Germain-des-Prés Saint-Germain-des-Prés yewwi isem n yiwet n tzawit i yettwabnan deg lqern wis 6, i wumi ṣṣumeɛa-s tella gar tiqdimin akk n Paris. D akal n tfellaḥt, syin d lmuggar ameqqran n uznuzu, syin d aḥric n wid iṭebbɛen, n yimsenza n yidlisen d n lqahwat n seld ṭṭrad : akal-agi ibeddel ṣṣenɛa acḥal n tikkal. Wander Gourmet ad kkun-yawi ɣer dinna ɣef uvilu s tallalt n trisiti, i sin, kraḍ neɣ kkuẓ n yixxamen, ɣef leḥsab n telɣa, ɣer yixeddamen n ṣṣenɛa n weɣrum, n tkemmart d ccakula. Montmartre Montmartre yettwaɛraḍ seg wadda am wakken yettwaɛraḍ seg ufella. Wander Gourmet ad kkun-yawi deg ugraw amecṭuḥ, ɣef uvilu s tallalt n trisiti, seg uxeddam n ṣṣenɛa ɣer wayeḍ : axeddam n ṣṣenɛa n weɣrum s lxmira, amsenzu n tkemmart i tt-iḥerrzen s yiman-is, amsenzu n ccṛab n uḥric, axeddam n ṣṣenɛa n lḥelwat. Aɛraḍ n lkuḥul d afrayan, yezmer ad yettwabeddel s tissit war lkuḥul, ur yettunefk ara i wid ur nesɛi ara 18 n yiseggasen. Semmus n yinebgawen d afellay i yal amwanes, s tefṛansist neɣ s teglizit. Isawnen, d tallalt n trisiti ara ten-yawin, yiwen n uḥric n ubrid yettwazger s uḍar, avilu s ufus.

Ṭṭfet amkan

Aṭṭaf n umkan d asuter, mačči d aṭṭaf n umkan yeṭṭfen : ad awen-d-nsentem s tira wayen yellan deg ubrid, azemz, amkan n temlilit d ssuma taneggarut uqbel yal lexlaṣ. Ssumat timatutin i umdan, s tewsiwin meṛṛa, deg-sent iɛraḍen d useqdec n uvilu s tallalt n trisiti d ukask.

Ṭṭfet amkan